Wat Lelystad kan leren van ‘Lelysteden’: Batavia Haven en omgeving

Strategie voor stedelijke revitalisering!

‘Eind 2010 organiseerde het Fonds BKVB een studiereis met als titel ‘Whats up, what’s down. Cultural Catalysts in Urban Space’. Doel van die reis was het onderzoek van stedelijke transformaties in zogenaamde ‘secondary cities’. De onderzochte steden hebben met elkaar gemeen dat ze lijden onder de zuigkracht van metropolen als Parijs, Londen en Berlijn. Ze beschikken over te weinig kritische massa om hoogopgeleide bewoners vast te houden en om bezoekers aan te trekken. Hoe houden zij zich staande in de ze tijd van economische crisis en toenemende interstedelijke concurrentie? En Vooral: hoe zetten ze cultuur in als aanjager van stedelijke ontwikkelingen?

De studiereis voorde langs de steden Skopje, Pristina, Tirana, Marseille, Manchester, Leeds, Liverpool, Bilbao en Vitoria-Gasteiz.

Lelystad behoorde niet tot de reisdoelen, maar had, hoewel een maatje kleiner, niet misstaan in het rijtje. Ook Lelystad is een stad die druk bezig is zichzelf opnieuw uit te vinden. Ook deze stad ontbeert een vanzelfsprekende culturele basis en bezit weinig of geen kenmerken die garantie bieden op succes. Die status heeft veel, zo niet alles, te maken met de relatief jonge leeftijd van de stad. Lelystad is een new town, die zich sinds het ontstaan in de jaren zestig met vallen en opstaan heeft proberen te ontwikkelen. En sinds kort ook een eigen Guggenheim-achtig gebouw heeft, het feloranje Agora theater.’

Bij het schrijven van deze blog is het boekje Lelysteden (ISBN 978-90-76936-32-1) als handleiding gebruikt.

Identiteit, Programma en Inrichting
‘Bilbao is een industriestad, of eigenlijk: dat was het. De oevers van de rivier de Nervión zijn bezaaid met verlaten werven en half gesloopte fabrieken. In rap tempo wordt dit verleden weggepoetst met nieuwbouwwoningen. De Spaanse havenstad gooit zijn geschiedenis overboord. Ook in de balkansteden zien we de associatie met een al dan niet bestaand verleden (Alexander de Grote, moeder Teresa en Skanderberg). Projectontwikkelaars doen met hun archaïsch taalgebruik in de naamgeving van hun projecten mee aan het selectief shoppen in de geschiedenis.

Identiteitsvorming is uiteraard verbonden met het verleden, we klampen ons graag vast aan authenciteit. Hoever kun je gaan in het mixen van echte en verzonnen geschiedenis en welke middelen in taal, beeld en gebouw kan je daarbij inzetten.’

De Suyderseeboulevard draagt de namen van Oost-Indiëvaarders als Saerdam en Vliegend Hert. Wat verderop ligt Batavia Haven die refereert aan de lange scheepstochten uit de Gouden Eeuw. Met een bijzonder baai (de binnenhaven), de schuin oplopende steegjes en een historiserende architectuur wordt iets unieks en nieuws neergezet.

‘Inrichting alleen bepaalt natuurlijk niet of openbare ruimte ook werkelijk publiek domein wordt. Juist bij havensteden is het de vraag of de stad (opnieuw) de aansluiting vindt bij het water. Dat is een kwestie van ruimtelijke vormgeving, maar vooral ook van (cultureel en economisch gedragen) programma.’

Programma
De kalender van Batavia Haven omvat een veelvoud aan zeilgerelateerde evenementen. Zit de gemiddelde Lelystedeling te wachten op zeilevenementen? Ca. 2,2% van de Nederlanders beoefent de Zeilsport (Bron CBS, 2007).

Met de komst van Artifest vorig jaar en dit jaar voor het eerst de Nationale Oldtimerdag komt er meer diversiteit. Lelystad heeft er voor gekozen om deze twee evenementen niet meer in het centrum van de stad te laten plaatsvinden.

‘Het museum van Marseille – Musée des Civilations de /’Europe et de la Méditerranée – heeft een intelligente omgang gekozen met het verleden van de stad. De leidraad voor de programmering is dat cultuur bestaat uit drie elementen: herinneringen en verhalen, de werkelijkheid van het dagelijks leven, en creatie: de mens als maker. Hier dus geen zuiver historisch museum met een verhaal langs de lijn van de officiële geschiedschrijving of een presentatie van hoogtepunten uit de kunsten. Hier staat centraal dat cultuur een product is van de gehele samenleving en dat dat product iedere dag opnieuw wordt gevormd door de bewoners van de stad.’

Gelet op het voorgaande kan het Nieuw Land Museum hier een bijdrage aan leveren: Pionieren in de polder.

Inrichting
De aanwezigheid van de Batavia Stad, het Nieuw Land Museum, de Bataviawerf en het depotgebouw van de Rijksdienst voor het cultureel Erfgoed zorgt voor veel bezoekers in het gebied maar de relatie met de Batavia Haven en de boulevard ontbreekt. Deels door het ontbreken van een interessante looproute maar ook door de plaatsing van de entree en de opzet: 1. De entree van zowel het museum en Batavia Stad ligt aan de landzijde. 2. Batavia Stad is een bijna onneembare vesting: na sluitingstijd volledig gesloten vanwege de vestigingsmuren.

Mijn ideaalbeeld is een levendige boulevard met mooie zandstranden met watersporters, winkels en uitgaansmogelijkheden aan de boulevard.

Advertenties

Een Reactie op “Wat Lelystad kan leren van ‘Lelysteden’: Batavia Haven en omgeving

  1. Zaterdag 26 mei, tijdens een rondje ligfietsen rondom Flevoland kwamen we voorbij het strand aan de boulevard van Zeewolde. Dat was zo’n gezellige boel dat we gestopt zijn om een ijsje te eten en een tijdje te blijven kijken.

    Blijkbaar zitten lang niet alle huidige bewoners te wachten op meer belevenis in het gebied van Batavia Haven en op de boulevard gezien de reactie op het voorstel om campers daar ruimte te bieden om te overnachten tijdens hun trektocht. Jammer dat dit tegengehouden is.
    Ik sta er versteld van dat dezelfde bewoners geen bezwaar aangetekend hebben tegen de organisatie van de jaarlijkse Nationale Oldtimerdag. Omdat dit het mooie evenement nu verplaatst is naar de boulevard.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s