Cultureel erfgoed en ruimte – ‘van waarde naar meerwaarde’ #ceer

Aanwezig bij bijeenkomst van RBOI op 24 mei 2012.

Tijdens  de architectuurbiënnale organiseerde RBOI Rotterdam op 26 april de werkmiddag ‘Cultureel erfgoed, van waarde naar meerwaarde’, een discussiebijeenkomst over de mogelijke toekomstige omgang met cultureel erfgoed. Zo’n 60 deelnemers nemen deel, in het Rotterdamse Schieblock.

Jos van Wijk,  dagvoorzitter, opent met een quote van Arnon Grunberg uit de Volkskrant van die ochtend: “De geschiedenis is namelijk ook maar een grabbelton”  –  het onderwerp haalt elke dag de krant. Van Wijk memoreert dat het Schieblock voor RBOI een bijzondere plek is: deel van de eerste kantoorstrip uit de Rotterdamse wederopbouw. In deze strip heeft (de voorloper van) RBOI 40 jaar kantoor gehouden, tot de recente verhuizing naar Central Post (cultureel erfgoed). Van Wijk kondigt een nieuwe vestiging aan, in Eindhoven, in het voormalige videolab van Philips op Strijp S, nog een succesvolle herontwikkeling van een karakteristiek gebouw.

Wim Eggenkamp geeft in zijn presentatie over beschermde gezichten een beeld van de geschiedenis van de koppeling van ruimtelijke ordening en erfgoed. Eggenkamp benadrukt, dat een beschermde status geen belemmering voor ontwikkelingen hoeft te zijn  –  in bestemmingsplannen voor beschermde gebieden kunnen ook de mogelijkheden voor ontwikkeling aangegeven te worden. Er ligt een taak voor de Rijksgebouwendienst, die de komende jaren veel vastgoed gaat afstoten. ‘Als herbestemming, het gebruik en herontwikkeling het rijk menens is, dan lijkt het mij voor de hand liggen, dat het rijk met die gebouwen het goede voorbeeld gaat geven.’

De presentatie van Rob van Leeuwen, landschapsarchitect bij RBOI Rotterdam, gaat over de regels en het spel. Hij stelt dat ‘cultureel erfgoed is wat wij afspreken dat het is’  –  dat gaat zowel over de objecten zelf als aan de waarde die eraan toegekend wordt. Hij laat ook zien hoe de werelden van beleid en ontwerp – van taal en ruimte – zover uiteen liggen, dat de ene de andere (zonder zich daarvan bewust te zijn) niet begrijpt. Van Leeuwen geeft een beeld van mogelijke omgangsvormen ten aanzien van erfgoed, van behoud via hergebruik tot replica’s. ‘Het aantal historische molens in Nederland stijgt nog steeds.’ Tot slot geeft hij  Saramago’s troost door: ‘de wereld is zo vergeetachtig, dat hij zelfs de afwezigheid van wat vergeten is, niet opmerkt.’

Architectuurhistorica Marinke Steenhuis gaat in op herbestemming als de creatieve combinatie van vastgoed, erfgoed en ontwerp. De huidige veranderingen in het stadslandschap zijn spannend en ongewoon: toenemende renteverliezen op bouwgrond, 7 tot 10 miljoen m2 leegstaand kantoorvastgoed en krimp in de randen van Nederland. ‘We hebben altijd gebouwd voor verdubbeling van de bevolking. Als generaties zo zijn opgegroeid, is het moeilijk op een andere manier naar vastgoed te kijken’. Nederlanders zijn op zoek naar authenticiteit  –  het gevoel van echt, en geworteld in een verleden. Zij laat voorbeelden zien van succesvolle herbestemming, succesvol door slim combineren en het gezonde verstand gebruiken. ‘We moeten weer leren houtje-touwtje te knutselen.’

De laatste presentatie heeft het project De Zeeland als onderwerp: de transformatie  –  over twaalf jaar  –   van een oude suikerfabriek in Bergen op Zoom. Ruud Louwes (RBOI Middelburg) stelt dat herbestemming een samenspel is van ontwikkelaar en gemeente, en dat daarbij de betekenis over 100 jaar in het vizier gehouden moet worden. Koos Seerden (directeur RBOI Rotterdam) interviewt tenslotte ontwikkelaar Jos Slaats, die laat zien hoe iets ingewikkeld en eenvoudig tegelijk kan zijn: zijn organisatie (beleggers) kan financieren, maar de toekomstverwachting is geheel gebaseerd op gezond verstand: ‘als de plek niet goed is, kun je niet herontwikkelen, want je hebt geen huurders en geen inkomstenstroom’. ‘Het huurniveau in oude gebouwen kan ook hoger liggen. Een goede huurder betaalt voor een goed gebouw.’

About these ads

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s